Mình không ngồi thiền trong mấy năm qua. Mình chỉ đi dự khóa thiền Vipassana vào tháng 4 năm 2013. 10 ngày. Lúc đi thiền về, mình đã nghĩ rất nhiều thứ để viết, nhưng rồi mình lẳng lặng quên đi. Mình nghĩ, mình đã chưa thực sự hiểu về thiền. Hãy hiểu thêm chút nữa, hiểu thêm chút nữa…….
Nhưng hôm nay mình muốn nói về thiền
– Với Vipassana nói riêng, hay thiền nói chung, người ta thường tìm đến nó khi có một vấn đề nào đó trong cuộc sống. Ví như trước khi mình đi Vipassana, thì mình biết có một người bận rộn, vẫn chịu áp lực công việc rất lớn, đã quyết tâm viết tâm thư gửi sếp, để dành một khoảng thời gian cho riêng mình, cho thiền. Một người khác, đi thiền để tìm lại điều gì đó cho bản thân, sau khi nghỉ việc. Còn mình, mình đi thiền, sau khi chia tay người yêu. Về bản chất, người ta thường tìm đến một-thứ-khác so với bản thân mình, để cân bằng. Đó là lẽ thường.
– Với mình, 10 ngày vipassana đáng giá ở chỗ, mình có một khoảng thời gian mà – Nếu không tự ngẫm và tự nói với chính bản thân mình – thì không còn điều gì để làm khác nữa. Lần đầu tiên, mình tự nói chuyện với bản thân mình lâu đến thế. Một cách chính xác, mình bắt đầu thực sự nhận ra người quan trọng nhất luôn ở bên cạnh mình, trò chuyện với mình, hàng ngày, hàng giờ.
– 10 ngày Vipassana cũng khiến mình quan sát được nhiều hơn. Nếu như bình thường, cuộc sống trôi đi và ta có quá nhiều thứ để bận tâm, ta có thể khó quan sát được những biểu hiện, dù nhỏ nhất, của những người đang sống quanh ta. Họ không nói gì, ta tưởng như vậy là lạnh lẽo, là vô tâm. Ta bỏ qua. Họ khóc. Ta nghĩ, chuyện đó rồi sẽ qua thôi. Ta đợi cho tới khi hết khóc. Họ cười. Ta cười cùng họ. Mấy phút giây ngắn ngủi, rồi cũng trôi tuột vào hư không.
Nhưng Vipassana dạy cho mình quan sát. Bởi vì ở đó, không có một âm thanh nào ngoài tiếng chuông, không có một tương tác nào, không một cuộc trò chuyện nào được diễn ra ngoài chính mình và những công việc cá nhân mình.
Tôi còn nhớ như in tôi và cô bạn quen đã vồn vã nói chuyện với nhau suốt cả buổi chiều (ngày tập trung) hôm ấy, như để nói cho hết số lượng chữ (1000 từ một ngày) cho cả 10 ngày sau.
Những ngày sau ấy. Chúng tôi giao tiếp bằng mắt.
—-
Lúc đầu, bầu không khí trong cả khu tập trung rất lạ. Nó pha trộn vào nhau, nó lẫn lộn, nó xáo trộn.
Tôi chú ý đến một chị, tầm bằng tuổi tôi, tóc tém, chị có một hình xăm trên tay và một hình xăm dưới chân. Chị mang phong cách rất mạnh mẽ. Chị tự đi xe máy đến, nên xe của chị để ở một khu nhà, cách xa nơi chúng tôi ở một chút. Có buổi chiều, tôi thấy chị ra lau xe. Chiếc xe thuộc dạng phân khối lớn. Trông chị mạnh mẽ nhưng cũng xáo trộn. Tôi thấy chị là người nhanh gọn nhất. Luôn xong trước, hoặc, có lần, ai đó đã nhường cho chị, chỉ vì thấy bộ dạng của chị, và thấy hình xăm của chị?
Tôi chú ý đến một người – Nằm cách tôi 2 giường. Chị có vẻ lớn tuổi hơn tôi, nhưng chị đẹp. Đẹp đài các. Chị xách 2-3 cái Vali thật to. Ngày chị đi thiền, có một anh người yêu chở xe ô tô tới. Anh vác vali vào cho chị, anh xếp đồ cho chị, và hình như anh chị cũng điều đình thế nào đó, để có một chỗ tốt. Chị là người từ từ chậm chậm. Hay là người cuối cùng. Đôi khi người ta cũng nhường chị, hoặc pha nước, hoặc giành chỗ cho chị. Người ta ngắm chị. Và cũng thương chị. Chị hay buồn. Mắt rất buồn.
Tôi chú ý đến người thứ ba, chị nằm trong góc khu nhà, nhưng ngay gần chỗ tôi. Chị đi thiền lần này là lần thứ hai rồi, trông chị gầy guộc lắm. Chị bảo, đi thế này quen rồi thì thích. Đi cho giảm bụng. (Chị nói trong buổi chiều tập trung). Vì những người đi lần 2 trở đi, thì sẽ không được cả ăn tối (lúc 17h chiều) mà chỉ được ăn có 1 bữa sáng lúc 4h và 1 bữa trưa. Chị thiền rất đúng quy định, đúng giờ, và rất chăm. Chị có dáng vẻ của người hay thiền, ngồi bao lâu cũng k thấy mỏi. Nhưng sao tôi không thấy chị bình an? Chỉ là tôi không thấy bình an….
Tôi chú ý đến một bà – tuổi khá lớn. Cũng là tới hơn 70 tuổi. Bà hay giành chỗ treo đồ, giành chỗ ngồi, giành nhà tắm. Bà cũng hay giành lấy đồ ăn, hoặc lấy thật nhiều một lúc. Bà còn thỉnh thoảng xì xầm trò chuyện. Bà có đôi lần cố tiếp chuyện với tôi. Nhưng tôi không nói gì, chỉ quay đi. Mấy bữa sau, tôi thấy bà tiếp chuyện với người khác.
Tôi chú ý đến một người hành thiền. Là một trong số những người làm công tác phục vụ và tổ chức. Chỉ vì cô hình như là mẹ của một bạn cũng là coach. Bạn coach đó tôi chưa thực quen, chỉ thấy đôi lần. Và bạn ấy cũng làm công tác phục vụ tổ chức cho khóa này. Vì là nam, nên ở khu khác. Tôi cũng không có ý tiếp chuyện. Tôi chú ý đến cô, bởi vì tôi thấy toát ở cô một trường năng lượng khác so với những người khác. Tôi không biết diễn tả sao, và cũng k định diễn tả nó. Tôi chỉ nhớ rằng, trường năng lượng đó cứ thu hút sự chú ý của tôi, khiến tôi muốn quan sát, và xem những gì cô làm. Đặng học hỏi được điều gì đó từ cô……
—-
Chúng tôi như những con người xa lạ, với những nỗi niềm riêng. Những ngày đầu tiên, chẳng ai biết đun nước, chỉ biết có gì dùng nấy. Trời tháng 4 cũng không quá lạnh. Nhưng tối đến cũng đủ làm mình rùng mình, hoặc cảm thấy cô đơn. Mấy ngày đầu, tôi thấy chúng tôi vẫn giống một xã hội, nhưng chỉ là mất đi âm thanh và tiếng nói. Một phần vẫn rất vật chất và đủ dạng hình dáng vẻ. Xã hội thu nhỏ.
Tôi có tự tìm thấy mấy cuốn sổ. Đó là một khu huấn luyện thanh thiếu niên, nên có trữ những cuốn sổ ghi chép trải nghiệm. Có nhiều cuốn sổ không viết hết. Chỉ vài trang. Và có vẻ lâu lắm rồi k dùng tới. Tôi cũng tự kiếm được cây bút. Vài đôi lần bức bối quá mà không làm được gì, tôi viết ra vài dòng vu vơ. Được mấy ngày sau thì bị cô – người hành thiền – người mà tôi hay quan sát – thấy được. Cô chỉ đưa tay xin lại, lắc đầu (ý bảo k được viết) rồi cất tiệt cuốn sổ đi. Chà….. Chẳng có gì để thoát ra, bằng tay, bằng lời. Nên những suy nghĩ chỉ có thể lặn vào trong. Dòng chữ muốn đưa ra ngoài, gặp những cấm cản thì quay ngược vào trong, chảy thành dòng cứ thế sâu sâu vào tận tâm can. Tôi thấy, cũng vỡ ra nhiều điều….. Nhưng tôi không khóc. Chưa khóc.
Lúc đầu khi mới thiền, tôi ghét cảm giác ngồi quá lâu mà không làm gì, và cũng không được nghĩ gì. Tôi đếm. Đếm số trong đầu. Đếm cho tới hết giờ. Vì biết mỗi lần thiền là 1 tiếng, 1 tiếng rưỡi, 2 tiếng…v..v…. Chia thời gian ra, tôi đếm theo từng cụm. Đếm đến đâu, tôi thấy dễ dàng đến đó. Như mình biết mình đã chịu được bao lâu, và sẽ phải ngồi đến bao lâu. Đến lúc lời giảng của thầy như đi guốc trong bụng tôi. Thầy bảo, không được đếm. Hãy quan sát. Tâm trí tôi lại không còn đường thoái lùi. Không được đếm, không được nghĩ tới những thứ giúp m có thể tiến nhanh đến hết giờ. Lại là một khó khăn mới. Ngồi mà không biết khi nào kết thúc. Thiền đến khi nào chuông reo. Thiền đến khi nào người khác nói là xong thì xong….. Thật là cực hình khi mình không kiểm soát được một việc, không biết nó kết thúc ở đâu và không biết đã tới đâu rồi…… Thiền là thiền. Những dòng suy nghĩ lại có dịp đi sâu hơn, đi sâu hơn. Thầy nói, hãy nhận biết nó, nhưng hãy để nó ở đó, quan sát cơ thể, quan sát bản thân mình…….
———
Ngày cuối cùng. Rồi cũng đến lúc ngày ấy đến.
Buổi chiều ngày cuối mọi người được bỏ luật giới nghiêm…….
Điều bất ngờ đầu tiên của tôi là bà lớn tuổi vừa nói với người khác, vừa nhìn tôi: “Tao là tao thương con bé kia nhất đấy, vì nó nằm ở ngay sát cửa. Đêm đến ai đi ra đi vào là sáng cả lên, không biết có ngủ được không”. Lúc ấy tôi mới chợt nhớ. Ừ. Ra là mình nằm cái giường gần cửa. Thành thử ra ai mình cũng quan sát thấy. 🙂)
Điều bất ngờ thứ hai là chị có hình xăm hóa ra lại rất hòa đồng. Chị cười rất tươi nữa. Nói chuyện rất tự nhiên. Chị nói chị là nhà thiết kế thời trang. Cũng có một số thành công nhất định…
Chị đẹp vẫn vậy, chỉ cười duyên và ít nói. Nhưng trong buổi chia tay, anh người yêu chị có mặt. Nghe phong phanh anh ấy là kiến trúc sư nổi tiêng và rất có tài. Hai anh chị quyên góp số tiền khá lớn
Người chị đã 2 lần đi thiền xoa bụng thích thú, nói là lại giảm cân rồi. Chị nói chị đói lắm. Cứ tối là đói nhưng cố ngồi thiền cho quên đói đi.
Có một vài chị tôi không chú ý lắm. Buổi đó nói chuyện rôm rả, khoe mọi người đã tìm xuống nhà bếp và xin công thức nấu mấy món chay vì ngon quá. Hứa là sẽ gửi cho mấy đứa trẻ chúng tôi công thức qua email. Chị nói tối đến vẫn lén dùng điện thoại thứ 2 (điện thoại tất cả mọi người đều bị tịch thu) để check email với nói chuyện với bạn. Mấy người khác cười rôm rả, nói hèn chi cứ thấy sáng sáng đèn khu đó.
——
Ngày về, câu chuyện cuộc đời tôi – tất nhiên – cũng k được giải quyết chỉ bằng việc nghĩ – Tôi thấy nhẹ lòng hơn, nhẹ nhàng hơn. Tôi thấy, giống như khi ngồi thiền, sẽ chẳng biết khi nào là kết thúc, khi nào ai đó nói với mình đã xong và mình có thể về. Thử thách và sóng gió trong cuộc đời cũng vậy. Sẽ không ai nói với mình, bạn đã đi được 1/2 hay 1/3 chặng đường, hay là bạn còn bao nhiêu quãng thời gian nào đó nữa để mà đi. Không ai nói điều đó. Mà chỉ có một ai đó, một điều gì đó, nói với bạn rằng bạn đã xong. Việc đã làm xong, bạn làm tốt. Bạn đã nỗ lực, đủ để có thể tăng lương. Hoặc bạn đã đọc sách đủ nhiều, đủ để biến nó thành chất. Ai đó, nói với bạn rằng, bạn làm tốt lắm. Ai đó nói với bạn rằng, bạn đã xong, và bạn có thể về. Nỗ lực là ở bên trong ta, nhưng kết quả chẳng phải mình ta nghĩ nó được thì nó được. Có một ai đó nói là bạn đã xong, bạn có thể về. Hoặc – Chính bản thân bạn, dù k biết là còn bao nhiêu đoạn đường, tự cho phép bản thân mình dừng lại, mình đã xong, tự cho phép mình đi về.
Tôi không đúc kết một chân lý hay triết lý nào ở đây cả. Nếu đó là điều bạn muốn sau stt dài rất dài này.
Tôi viết, để nhắc mình nhớ về 10 ngày không nói ấy. 10 ngày đi sâu vào bên trong. Để biết rằng, hãy cứ đi đi, chuyện gì xảy ra cũng có ý nghĩa của nó, cho dù bạn có đủ tầm và đủ tâm để nhận ra nó hay không. Vậy thì, hãy đón nhận tất cả. Đến một ngày, ai đó, một điều gì đó, sẽ nói với bạn rằng: Bạn đã xong, và bạn có thể về.

zen