“Vì một ngày nhân loại trở lại bước đi giữa thiên nhiên với lòng khiêm tốn, sự gắn kết và tấm lòng yêu thương rộng mở, khi mà mỗi người chúng ta đều ý thức sâu sắc rằng có một câu chuyện cao cả hơn, tôn quý hơn, vinh quang hơn là những con số vô hồn” – Mark Boyle.

Mark Boyle là người sáng lập phong trào Freeconomy toàn cầu. Với hai cuốn sách Sống không cần tiền (Người đi ngược dòng & Bài học của vua Midas), Mark Boyle đã mang đến một hình dung toàn vẹn về một phong trào, một lối sống mới, mà giờ đây – đã bắt đầu lan rộng trên toàn cầu, cũng như ở Việt Nam.

Mình được giới thiệu 2 cuốn sách này khi bắt đầu tìm hiểu về Zero Waste (Review về cuốn sách Nhà Không Rác đã post trước đó, bạn có thể tìm đọc lại). Cái háo hức của một người mới khi tiếp cận với cộng đồng những người sống không rác thải, với những lựa chọn an lành, khiến mình muốn tìm hiểu sâu hơn về cội rễ của nó. Một người em mình quen, cũng là chủ một tiệm bán đồ tạp hóa xanh ở Hà Nội, đã giới thiệu cuốn sách này, bằng tất cả sự trân trọng. Điểm chung của những con người mình tiếp xúc, những người tiên phong trong các phong trào như thế này tại Việt Nam là sự thiện chí, quan tâm, đồng cảm với người khác – Mà như một trong số họ đã nói: “Tiếp xúc với người khác bằng cảm nhận, tâm hồn, bằng con người của chính mình”. Vì vậy, không cần đao to búa lớn hô hào, ở họ có sự lắng nghe, có sự trân trọng, có sự chấp nhận, và cả sự tự nhiên……. Những người bạn ấy đã làm mình tò mò quá đỗi, và cũng hân hoan quá đỗi, để đọc chi tiết và cảm nghiệm hai cuốn: Sống không cần tiền (Mark Boyle) này. Bài viết này, một phần, là dành cho họ, những người bạn mới quen của tôi. 

VÌ SAO NÊN SỐNG KHÔNG CẦN TIỀN?

“Chúng ta đã cắt đứt mối liên hệ với những thứ chúng ta tiêu thụ”.
Nếu buộc phải tự nuôi trồng thực phẩm, chúng ta sẽ không dám phí phạm 1/3 số ấy. Nếu buộc phải tự làm quần áo để dùng, chúng ta sẽ không vứt bỏ chúng đi mỗi khi thay đổi cách bài trí nội thất. Nếu nhìn thấy cách một con lợn bị giết thịt, chúng ta sẽ không còn muốn động đến món thịt muối. Nếu buộc phải tự lọc nước uống, chắc chắn chúng ta sẽ chẳng dám phóng uế vào nguồn nước nữa.
Con người vốn dĩ không có bản chất hủy diệt. Tuy nhiên đa số chúng ta không hay biết rằng, thói quen mua sắm hàng ngày của mình lại mang nặng tính hủy diệt (môi trường sống). Nguyên nhân của sự mất kết nối giữa chúng ta với những gì ta tiêu thụ – tác giả đã tìm ra- tất cả đã thay đổi kể từ khi đồng tiền xuất hiện.

Tiền cho phép chúng ta tách biệt hoàn toàn với những gì ta tiêu thụ và cũng chia tách chúng ta với những người làm ra sản phẩm ấy. Mức độ tách biệt gia tăng cùng với sự phát triển của hệ thống tài chính, các chiến dịch marketing công phu….v.v…. TIỀN LÀ NỢ – và nợ gây ra áp lực phải cạnh tranh thay vì hợp tác. Đối với hầu hết chúng ta, tiền bạc đại diện cho sự bảo an, chừng nào còn đủ tiền trong tài khoản ngân hàng thì ta vẫn an toàn. Tuy nhiên, đây là sự an ổn không chắc chắn, dẫn chứng là Argentina và Indonesia, hai nước vừa phải hứng chịu hậu quả nặng nề của siêu lạm phát. Bản chất ngành ngân hàng vốn dĩ kém bền vững và hai trong số trụ cột của nền kinh tế (bảo hiểm và dầu khí) rồi sẽ bị tác động mạnh mẽ bởi hai vấn đề trầm trọng và tất yếu mang tính toàn cầu: BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU và ĐỈNH DẦU. (Dầu mỏ sẽ cạn kiệt).

—- Vậy cách giải quyết là gì?

Tác giả viết: Khi lý trí, tình cảm và hành động của bạn càng ít tách rời nhau, bạn càng sống chân thật. Một lợi ích phi vật chất của Sống Không Cần TIền là: Khi bạn cho đi một cách vô điều kiện, chẳng với lý do gì khác ngoài mang lại niềm vui cho cuộc sống của ai đó, bạn sẽ xây dựng được sự gắn kết, tình bạn và cuối cùng là những cộng đồng bền chặt. (Nếu ta làm chỉ để nhận lại thứ gì đó, ta sẽ không tạo ra sự gắn kết ấy). Tôi muốn nhìn thấy con người làm lành với Trái đất, với nhân loại, và với tất cả những giống loài khác.
Để chứng minh cho những suy nghĩ của mình, tác giả đã dùng tiền khởi động dự án “Cộng đồng Freeconomy” với lý thuyết cơ bản là: “Nếu bạn thuộc về một cộng đồng đủ lớn, đầy đủ kỹ năng, bạn có thể giúp ai đó mà không cần lo nghĩ họ có thể làm gì đáp lại. Sự an ổn sẽ nằm ở chỗ cộng đồng luôn có mặt để giúp đỡ bất cứ thành viên nào cần giúp. Người bạn giúp có thể không bao giờ giúp lại bạn, và người khác sẽ giúp bạn mặc dù bạn chưa từng giúp đỡ họ. Sự khác nhau giữa hệ thống trên với hệ thống tiền tệ là: một bên sử dụng những con số (và đồng tiền) để tính toán mức độ an toàn, trong khi bên kia xem sự an ổn là mối liên hệ cố kết với những người mà chúng ta cho đi chỉ vì tình thương yêu. (Website: http://www.justfortheloveofit.org cũng là website chính thức của Freeconomy).

Ngày chủ nhật cuối cùng của tháng 11.2008 là ngày tác giả bắt đầu từ bỏ tiền bạc và nó được đặt tên là “Ngày Quốc Tế Không Mua gì”.

LUẬT CHƠI:

1). Không dùng tiền.
2). Luật Bình thường. (Ứng xử như bình thường, chứ không phải: Vì anh không có tiền, nên tôi cho anh…)
3). Luật Lan Tỏa Lòng Tốt. (Pay It Forward) – Sự cho đi vô điều kiện.
4). Luật Tôn trọng.
5). Luật Không Dùng Nhiên Liệu Hóa Thạch.
6). Luật không trả trước phí dịch vụ.

Trong suốt nhiều chương của 2 cuốn sách, tác giả đề cập đến tư tưởng: Nông Nghiệp bền vững (Permaculture) chủ trương tạo ra nơi ở và hệ thống sản xuất thực phẩm cho con người, bằng cách thiết kế những mô hình phỏng theo tự nhiên. Sống “Chậm” & Những thư viện cộng đồng miễn phí. Hái lượm tự nhiên và cách sử dụng những cây lá vườn nhà cho sức khỏe và các nhu cầu sinh hoạt. Đương nhiên, tất cả những điều trên là những ví dụ cụ thể và sinh động chứng minh cho luận điểm của tác giá: Ta có thể sống không cần tiền mà vẫn có tất cả, một cách giàu có. Đồng thời, khi sống không cần tiền, ta gần gũi hơn và “cái khó ló cái khôn” – phát triển kỹ năng nhiều hơn, tốt hơn.
Đây là cuốn sách sẽ cung cấp cho bạn một tư duy hoàn toàn mới, trái ngược với những gì bạn hình dung trước đó. Bạn sẽ nhận ra rằng: ta hoàn toàn có thể ăn, mặc, ở, đi lại, thậm chí vui chơi mà không tốn tiền. Đây cũng là cuốn sách truyền cảm hứng cho bạn nhìn lại cách sống của mình và thay đổi trước khi quá muộn:

“Khi sông chẳng còn cá hồi mà chỉ toàn chất độc, khi rừng và đại dương bị xâm chiếm hoàn toàn, khi lớp đất mặt đã bị vắt kiệt sự màu mỡ và Trái đất chỉ còn toàn sa mạc chết chóc, thì tất cả những gì còn lại chỉ là mấy đồng tiền chết, lạnh cứng, như từng được dự báo trong chuyện thần thoại về vua Midas nhiều thế kỷ trước, và chúng ta sẽ chết, nhưng chết rất, rất giàu”.

Mark Boyle

Bạn sẽ dành thời gian suy ngẫm về điều trên chứ? Lựa chọn là ở bạn.

Đánh giá: ♻️🌿🌱🍃🍀