Đối với những đứa trẻ khoảng 1 tuổi 10 tháng, khi được người lớn hỏi về những nét vẽ nguệch ngoạc của mình, chẳng hạn như: “Con đang vẽ gì đó”, trẻ sẽ thường trả lời một câu có hai vế theo cấu trúc: “vẽ cái bàn” …v….

Vốn từ vựng của trẻ 2 tuổi là khoảng 400 từ, chính vì vậy, trẻ đã có thể mô tả ngắn gọn được về tranh của mình, ví dụ: đây là cái đĩa. Đây là hạt đậu. Ở giai đoạn này, trẻ vừa gán ý nghĩa cho tranh của mình, vừa thông qua tranh để nói chuyện. Từ 2 tuổi trở đi, trẻ đã có thể nói được rất nhiều câu, chính vì vậy mà trong khoảng 2 đến 4 tuổi, trẻ rất thích hoạt động “gán ý nghĩa” bằng cách vận dụng vốn từ của mình. Việc gán ý nghĩa này không chỉ gói gọn trong phạm vi vẽ tranh mà còn diễn ra khi trẻ chơi đùa, chẳng hạn như các vé sẽ gán ý nghĩa cho những viên đất tròn được nặn từ cát: “Đây là cơm nắm. Bên này là miếng cơm cuộn”/ Những khối xếp hình lớn bằng gỗ hoặc thanh gỗ dài, to sẽ được bé gọi là con ngựa, hoặc cái br-ừm br-ừm (ý nói ô tô). Tậm chí, trẻ còn thích thú cưỡi lên và giả vờ như đang cưỡi ngựa hoặc lái xe chạy vòng vòng. ‘
Hoạt động gán ý nghĩa này đem đến ý nghĩa cho những nét vẽ nguệch ngoạc (cấp độ tương đương với loài khỉ) tưởng chừng như vô nghĩa. Nói cách khác, đây là một hoạt động văn hóa mang tính sáng tạo, là cấp độ mà loài khỉ không thể nào đạt tới được.
Ở trẻ em, khả năng “gán ý nghĩa” sẽ bắt đầu xuất hiện khi trẻ lên 2 tuổi. Từ 2 tuổi rưỡi đến 3 tuổi, trẻ không chỉ đơn thuần là gán ý nghĩa sau khi vẽ tranh mà chúng bắt đầu vẽ tranh theo ý nghĩa mà mình đã suy nghĩ trước khi đặt bút, nói cách khác là “vẽ theo ý nghĩa đã định”.

Cùng là tranh vẽ được gán nghĩa, nhưng tranh vẽ trước và sau khi có ý nghĩa sẽ khác nhau. Tranh vẽ sau khi gán ý nghĩa là những nét vẽ nguệch ngoạc ba chiều. Đây là cột mốc đánh dấu cho bước chuyển đổi định tính từ tranh vẽ của loài khỉ thành tranh vẽ của loài người. Tranh vẽ xong rồi mới gán ý nghĩa, có khi ý nghĩa sẽ bị tác động thay đổi theo cách hỏi của người lớn. Những đứa trẻ bị ba mẹ nhồi nhét cho cách vẽ của người lớn sẽ không thể có những hành động gắn ý nghĩa thú vị như thế này.

(trích sách: Đọc vị trẻ qua nét vẽ – Tác giả Akiyoshi Torii)