Năm 2019, ở cái tuổi 35, mình mới học ra một điều là mình chưa từng yêu và hiểu bản thân mình nhưng lại cứ muốn yêu thương người khác. Với nhiều người câu nói trên có lẽ quá đơn giản và dễ hiểu, nhưng với mình nó là 21 năm cuộc đời, nó là thanh xuân phiêu lưu ký. Đúng nghĩa!

Từ hồi mình học lớp 8, mình đã dậy thì và phổng phao hơn các bạn khác. Mình hay mặc áo của mẹ đi học, mình cũng chẳng bao giờ tự xin hoặc tự mua áo cho riêng mình. Mình đủ lớn về ngoại hình thể chất nhưng mình không đủ lớn về suy nghĩ và nhận thức. Mình chỉ biết cảm cái cảm xúc chỉ muốn trùm chăn lại kín đầu, nằm một góc và không trò chuyện với bất kỳ ai cả, nóng, bức, và cô đơn. Mình lúc đó đã bắt đầu nghĩ về cái chết, đã bắt đầu nghĩ về “sống để làm gì” và “chết để làm gì”.

Bây giờ thì mình biết rằng lúc đó mình bị body shaming (….) và chịu đựng bạo lực tinh thần. Hai khái niệm này đã bắt đầu được nhắc đến khá nhiều trong các nghiên cứu khoa học gần đây.

Vì sao mình bị mà các bạn khác cùng tuổi hoặc cùng hoàn cảnh lại không giống vậy? Vì mình tự đánh giá thấp bản thân mình, một phần, hoặc nhiều phần, mình đồng tình với những lời body shaming đó. Mình ghét mình vì mình béo. Mình ghét mình vì quần áo mình mặc xấu hơn quần áo các bạn. Nhưng mình không nghĩ và không quan tâm đến việc phải thay đổi nó, hoặc tưởng tượng ra nếu mình thay đổi thì sẽ thế nào. Mình muốn để nó sang một bên và tìm kiếm đến một cứu cánh khác. Để cảm thấy mình được quan trọng, để được thấy mình có ích trong lĩnh vực khác. Lớp 8, cũng là năm mình đã viết bài thơ đầu tiên tặng mẹ.

“Và nắng cuối thu lại vẽ nên dáng mẹ
Vất vả đời mình nuôi những mầm non
Mẹ chẳng bao giờ nói một tiếng thương con
Mà con thấy cả tình thương vô hạn….”

Mình thuộc nằm lòng bài thơ này, nhưng mãi sau này mình mới hiểu, câu “Mẹ chẳng bao giờ nói một tiếng thương con” còn có nghĩa là một câu trách móc. Mình nông cạn và trẻ con, vì lúc đó mình là một đứa trẻ con. Mình hiểu mọi thứ trong cái vòng tròn nhỏ hẹp mà mình tự tạo ra cho mình. Thế nên, mình hiểu nhầm về Hạnh Phúc, đồng thời, mình cũng hiểu nhầm về khổ đau.

Mình chỉ hiểu ra điều nhỏ nhoi này khi mình tham gia một trải nghiệm tâm lý. Cô giáo yêu cầu sinh viên nhắm mắt lại và hình dung lại ký ức xa xôi nhất mà mình có thể nhớ về. Mình khóc! Nước mắt giàn giụa. Hình ảnh hiện ra lúc ấy là một bữa cơm mẹ và con ngồi với nhau trong ánh nến le lói của buổi tối mất điện. Mỗi mình hai mẹ con.
Sau buổi học, mình ở lại gặp cô và hỏi “cô ơi, em không hiểu vì sao em khóc, em nghĩ hình ảnh đó rất bình thường mà em không ngưng được nước mắt. Vì sao vậy cô”.
Cô nhẹ nhàng nắm tay mình và bảo “cô nghĩ em và ký ức của mình đã hiểu nhầm nhau”.

Hiểu nhầm. Về Hạnh Phúc. Và về Khổ Đau.

Đúng rồi.
Vì lúc xưa mình suốt ngày tự hào mình có tuổi thơ đẹp. Mình không biết sự thật là mình nói được như thế vì mình chẳng biết tuổi thơ đẹp là như thế nào. Mình không biết nên cũng không thể so sánh. Không biết các bạn có tuổi thơ như thế nào, và vì thế, tuổi thơ của mình là đẹp.
Tuổi thơ mình đẹp. Theo suy nghĩ của mình – là vì cảm giác hạnh phúc lúc được bố mua đồ ăn buổi chập tối khi đi học về. Là cảm giác hạnh phúc khi được gặm cái bánh mì sau lưng xe đạp của bố.

Mình chỉ nhớ về tuổi thơ được có thế. Chỉ độc có thế! Không còn điều gì khác!

Với mình thì nó đã đẹp. Vì lúc đó mình hạnh phúc. Mình đánh đồng hạnh phúc với việc được cho ăn, được ăn. Vì thế khổ đau là không được cho ăn, không được ăn. Mẹ mình hay mắng mình vì ăn vụng ruốc. Mẹ bảo ăn nhiều nó chảy máu mắt ra đấy. Thế nên bài thơ mình viết có ý trách móc. Thế nên khổ đau là không được làm những gì mình thích, khổ đau là cái bụng rỗng.

Mình đã hình thành thói quen vô thức từ đó. Mình ăn khi mình cần được cảm thấy hạnh phúc. Và khi bụng không có gì, mình cảm thấy đau khổ. Khi không làm được những gì mình thích, mình cảm thấy đau khổ. Mình tưởng người thành công là được tự do làm những gì mình muốn, người thành công là người khẳng định được cái tôi của mình. Mình nghĩ mình béo cũng được nếu mình tốt, trong khi mình vẫn cảm thấy thật ghét thân thể phì nộn của mình. Mình chẳng biết chăm sóc bản thân đúng cách. Mình chẳng biết giữ da cho khỏi thâm mụn. Mình đi làm trong khoá học kỹ năng từ 6h30 sáng đến 11h đêm về đến nhà rồi lại bật máy tính lên làm việc tiếp. Và mình thích điều đó. Trong một khoá học, thậm chí học viên còn viết love note cho mình nói “em thấy rất thích chị vì chị tự tin mặc váy khi chân chị có vết thâm rất nhiều”. Đọc được lovenote ấy nên mình cũng chẳng có nhu cầu gì sửa đổi cái chân mình nữa.

Một loạt những niềm tin không hữu ích. Một loạt các cách yêu bản thân chệch hướng. Một thời gian dài chẳng hiểu gì về chính mình. Đó là mô tả đúng nhất về mình. Những năm trước.

Năm 35 tuổi, mình ngồi đây và viết lại những định nghĩa mà với nhiều người thật đơn giản, nhưng với mình là sự trả giá bằng nhiều năm tuổi trẻ.

Yêu chính mình không có nghĩa là ích kỷ và chỉ biết nghĩ đến mình, dù hai điều ấy đúng là chỉ cách nhau trong gang tấc. Yêu chính mình là nhận biết được hiện thực đang xảy ra trong chính tâm trí, cơ thể và năng lượng của mình để “làm việc” với nó một cách tỉnh thức.
Hôm nay bạn cảm thấy nóng hay lạnh?
Hôm nay bạn ăn thấy ngọt hay nhạt?
Hôm nay bạn buồn hay vui?
Hôm nay bạn đau hay thích thú?
Hôm nay chân bạn thế nào?
Hôm nay bạn thấy khó chịu ở đâu?
Yêu chính mình là tôn trọng chính cảm xúc, suy nghĩ của mình. Nhưng không phải để bộc lộ nó ra ngoài ngay lập tức. Tôn trọng là biết nó ở đó và dành thời gian tìm hiểu nó, đồng thời nghĩ thật kỹ trước khi phản ứng lại. Vì mình hiểu rằng, nếu mình chưa suy nghĩ kỹ, mình sẽ lại kéo theo những điều không đáng có khác. Cảm xúc là đáng trân trọng. Nhưng làm nô lệ cho cảm xúc thì không.

Mình béo vì mình rất nhiều lần ăn vì cảm xúc chứ không phải vì đói. Mình béo vì mình ít nghĩ đến cảm xúc lâu dài mà nuông chiều cảm xúc nhất thời. Sự hối lỗi khi mình bị béo kéo rất dài ngay sau khi mình thoả mãn cảm giác thèm và ăn liên tục. Mình béo vì mình không đủ tỉnh thức để nhận ra cơ thể mình đã vừa đủ và không cần thêm nữa. Mình nghĩ còn có thể nhét thêm, nhét thêm….

Hiểu chính mình còn khó hơn yêu chính mình gấp trăm lần. Nó đòi hỏi thời gian và sự kiên nhẫn. Nó là vô số lần lặp lại những mô thức cũ nhưng vẫn cần phải kiên định và cảm thông để cùng nắm lấy tay mình, dắt bản thân mình đi tiếp, hoặc thậm chí làm lại từ đầu.
Trong 21 năm thừa cân, không ít lần mình quay trở về vị trí xuất phát vì đã hiểu sai những cơ chế của tâm trí và thói quen của chính mình.

Hành trình này đòi hỏi sự đầu tư công sức rất nhiều. Mình tách mình ra thành nhiều bé Quyên. Bé nào ham ăn, bé nào suy nghĩ nhiều, bé nào hay phá giới. Nhiều lần mấy đứa ấy trò chuyện với nhau, cãi nhau ỏm tỏi, rồi lại tha thứ cho nhau…

Trước đây mình nghĩ giảm cân là chuyện của một đợt, một khoảng thời gian. Đạt xong là xong. Mình nhầm. Giảm cân là chuyện thay đổi lối sống. Giảm cân là chuyện thay đổi tư duy cũ để biến mình thành phiên bản tốt hơn của chính mình. Nên nó không chộp giật và chớp nhoáng, không tức thì và thần kỳ. Nó là mưa dầm thấm lâu, là mỗi ngày mỗi giờ.

Nếu bạn cũng đã từng giống mình và muốn thay đổi cân nặng, bạn đã sẵn sàng đi một chặng đường thật xa với chính mình hay chưa?