CHIẾN LƯỢC TĂNG CƯỜNG TẬP TRUNG CHÚ Ý Ở TRẺ 5-6 TUỔI (3)

Chiến lược 2: Cấu trúc hóa, lên lịch biểu rõ ràng, cụ thể.

Chiến lược này xuất phát từ cốt lõi của phương pháp TEACCH – (Treatment and Education of Autistic and Related Communication Handicapped Children) là phương pháp giáo dục và dạy dỗ dành cho trẻ bị tự kỷ và mắc những rối loạn, khó khăn trong việc diễn tả mình và trong quan hệ tiếp xúc với người khác. Bang Bắc California Mỹ đã quyết định chọn TEACCH làm chương trình chính thức cho các trẻ em có những vấn đề trong lĩnh vực phát triển. Tác giả soạn thảo phương pháp này là một tập thể bao gồm nhiều bác sĩ, nhà tâm lý, giáo sư, chuyên viên thuộc nhiều ngành. Tuy nhiên, TEACCH thường được gắn liền với tên tuổi của tác giả Eric Schopler, người điều khiển đầu tiên của chương trình này.

Phương pháp Teacch luôn tập trung vào cá nhân, xây dựng trên những kỹ năng và cơ sở có sẵn.

Môi trường luôn thích ứng với trẻ chứ không phải trẻ thích ứng với môi trường. Cách dạy có kết cấu bao gồm: chương trình, tổ chức phòng lớp và vật liệu, và sự hướng dẫn đơn giản, rõ ràng.

——–

Như vậy, về bản chất, TEACCH là phương pháp hướng tới cá nhân và cấu trúc hóa chương trình theo đặc trưng của từng cá nhân đó. Đây là phương pháp để dạy trẻ có nhu cầu đặc biệt tuy nhiên để áp dụng với trẻ khác, đặc biệt là các trẻ có vấn đề về khả năng tập trung, phương pháp nổi lên với nhiều ưu điểm:

  • Phương pháp TEACCH tập trung chủ yếu vào các kỹ năng mà trẻ cần có chứ không phải các khuyết điểm của trẻ. Chính vì vậy, việc cấu trúc hóa các hoạt động trong ngày, trong từng buổi học, có lịch biểu rõ ràng sẽ trùng khớp với riêng trẻ. Lịch trình này đã tính đến các yếu tố như: Kỹ năng cần tập trung, điều gì là quan trọng với trẻ trong từng thời gian nhất định, lịch biểu cần có sự co giãn, đan xen giữa học và thời gian giải lao……. vì thế, việc cấu trúc hóa, lên lịch biểu rất phù hợp với trẻ có mức độ tập trung thấp.
  • Một cách gián tiếp, lịch biểu cụ thể rõ ràng giúp trẻ hiểu được điểm đầu và cuối của các hoạt động, biết rõ phần thưởng và điều gì chờ đợi phía sau, chủ động trong hoạt động và có động lực hơn trong các bài học.
  • Lên lịch biểu rõ ràng cũng là cách mà các thầy cô tiểu học sẽ làm với trẻ tại trường. Ba mẹ có thể thấy lên lớp 1 con sẽ có thời khóa biểu cả tuần học. Việc ba mẹ tập rượt trước một lịch biểu được chọn tại nhà cũng là tiền đề cho việc hòa nhập dễ dàng khi con lên lớp 1.
  • Môi trường phải được sắp xếp và phục vụ cho các hoạt động của trẻ. Đây là điều hầu hết ba mẹ cần làm, đặc biệt với trẻ có mức độ tập trung không cao. Một số sắp xếp từ môi trường gợi ý như sau:

– Sắp xếp góc học tập quang đãng, sạch đẹp. Chỉ để đồ dùng học tập, không có những vật dụng dễ gây sao nhãng như: điện thoại, đồ chơi, sticker, xe ô tô…v….v trước mặt.

– Vị trí góc học tập phải riêng biệt, nếu không có phòng riêng, góc quay cần hợp lý, cần tính toán cho góc quay của trẻ không chạm các thiết bị nghe nhìn.

– Góc học tập đủ thoải mái trong trường hợp trẻ có học lâu trong 1-2 tiếng. Vd: Ghế đứng (tránh các loại ghế xoay được), độ cao của ghế phù hợp (nếu cần có ghế nhỏ cho con để chân phía dưới), có quạt mát, có đủ không gian cho con xoay người, đủ không gian để sách vở tiện tra cứu.

– Góc học tập đủ tách biệt với âm thanh bên ngoài ngõ, âm thanh của tivi, âm thanh các hoạt động trong nhà như giặt đồ, nấu cơm…..

——-

Khác với cách dạy TEACCH cho trẻ đặc biệt, Việc cấu trúc hóa lên lịch biểu (áp dụng trở thành chiến lược tăng cường tập trung chú ý) nên được thực hiện với sự thảo luận của trẻ và ba mẹ.

  • Trẻ được thảo luận về vấn đề của mình và có trách nhiệm khi giải quyết vấn đề mất tập trung của bản thân.
  • Trẻ cũng được quyền góp ý về những lịch biểu và lịch trình bài học hợp lý, thông qua đó, trẻ ý thức được các phần học mình cần hoàn thành, nâng cao nhận thức của trẻ về việc học ở lớp 1 (Vốn là một cấp học mới có rất nhiều đổi khác với học ở mầm non).
  • Khi đã được thảo luận và thống nhất, trẻ khó lòng có cớ thoái thác, khó lòng tìm được các lý do để từ chối các nhiệm vụ. Từ đó, trẻ không còn mục tiêu nào khác ngoài việc cần tập trung và hoàn thành lịch biểu.

—————–

TÓM LẠI: Trong chiến lược thứ 2: Cấu trúc hóa hoạt động, lên lịch biểu rõ ràng, ba mẹ cần phát huy mối liên kết bền chặt (từ chiến lược 1) để cùng con thảo luận lịch trình của ngày, của buổi học. Việc phân rõ phần thưởng, thời gian chơi, điều con sẽ đạt được sau khi học cùng vô cùng quan trọng. Từ đó, trẻ bước đầu nhận thức được vị trí, trách nhiệm của mình với bài học, cũng chủ động và biết trước những kết quả sau lịch trình từ đó gia tăng sự tập trung và đạt được nhiều kết quả hơn trong mỗi buổi học.

(Còn tiếp. Kỳ sau: Chiến lược 3: thưởng phạt phân minh)